Το πρώτο πράγμα που κάνουμε όλοι είναι να πάρουμε μια πετσέτα και να αρχίσουμε να τρίβουμε σαν τρελοί. Σταμάτα. Αν το τρίψεις, το μόνο που θα καταφέρεις είναι να σπρώξεις το μελάνι πιο βαθιά στις ίνες του υφάσματος. Θα γίνει ένας τεράστιος λεκές που δεν θα φεύγει ούτε με αγιασμό.

Το μυστικό είναι η απορρόφηση. Ταμποναριστά. Πάρτε ένα χαρτί κουζίνας, πιέστε το πάνω στον λεκέ. Αφήστε το να ρουφήξει ό,τι προλαβαίνει. Είναι η πρώτη βοήθεια. Μετά, πρέπει να αποφασίσεις με τι είδους «εχθρό» έχεις να κάνεις. Είναι απλός μαρκαδόρος; Είναι ανεξίτηλος; Εκεί αλλάζει το παιχνίδι.

Πώς βγαίνει ο ανεξίτηλος μαρκαδόρος από τα ρούχα;

Εδώ είναι τα δύσκολα. Ο ανεξίτηλος μαρκαδόρος λέγεται έτσι για κάποιο λόγο. Είναι φτιαγμένος να μένει για πάντα. Αλλά η χημεία είναι με το μέρος μας, αν την χρησιμοποιήσουμε σωστά. Το οινόπνευμα είναι ο καλύτερος φίλος σου εδώ. Όσο πιο καθαρό, τόσο το καλύτερο.

Πολλοί με ρωτάνε πωσ βγαινει ο ανεξιτηλοσ μαρκαδοροσ απο τα ρουχα χωρίς να χαλάσει το χρώμα. Κοίτα, ρίσκο υπάρχει πάντα. Αλλά αν βάλεις λίγο οινόπνευμα σε ένα βαμβάκι και αρχίσεις να χτυπάς ελαφρά τον λεκέ από την ανάποδη μεριά του υφάσματος, θα δεις το μελάνι να μεταφέρεται στο βαμβάκι. Θέλει χρόνο. Μπορεί να χρειαστείς δέκα κομμάτια βαμβάκι. Μην τσιγκουνεύεσαι.

Επίσης, η λακ για τα μαλλιά. Ναι, καλά διάβασες. Η παλιά, κλασική λακ που έχει πολύ οινόπνευμα μέσα. Ψεκάζεις, αφήνεις λίγο, σκουπίζεις. Είναι λίγο «βρώμικη» μέθοδος γιατί κολλάει, αλλά κάνει δουλειά σε έκτακτη ανάγκη.

Η κουζίνα σου είναι ένα μικρό καθαριστήριο

Πριν τρέξεις στο σούπερ μάρκετ για πανάκριβα καθαριστικά, ρίξε μια ματιά στα ντουλάπια σου. Θα εκπλαγείς με το τι μπορεί να κάνει το γάλα ή το ξίδι.

• Γάλα: Ιδανικό για ευαίσθητα υφάσματα. Βουτάς το λεκιασμένο σημείο σε ένα μπολ με γάλα και το αφήνεις όλο το βράδυ. Το πρωί, ο λεκές θα έχει ξεθωριάσει απίστευτα.
• Ξίδι και αλάτι: Μια κλασική συνταγή. Φτιάχνεις μια πάστα, την απλώνεις, περιμένεις. Το ξίδι διασπά τα συστατικά του μελανιού.
• Οδοντόκρεμα: Όχι όμως η τζελ. Η απλή, η άσπρη. Τρίβεις ελαφρά (είπαμε, όχι σαν τρελός) και ξεπλένεις.

Μερικές φορές σκέφτομαι ότι αν οι άνθρωποι ήξεραν πόσο δυνατά είναι αυτά τα υλικά, οι εταιρείες απορρυπαντικών θα είχαν κλείσει. Ίσως πάλι όχι, γιατί η ευκολία πληρώνεται.

Πίνακας: Υλικά και Επιφάνειες

Επειδή δεν είναι όλα τα υλικά για όλες τις δουλειές, έφτιαξα έναν γρήγορο οδηγό για να μην καταστρέψεις το σπίτι σου.

Μαρκαδόροι σε λευκά vs χρωματιστά: Η μεγάλη μάχη με το χρώμα

Όταν έχουμε να κάνουμε με λευκά υφάσματα, η κατάσταση είναι κάπως πιο ξεκάθαρη, αν και όχι απαραίτητα εύκολη. Στα λευκά έχεις το ελεύθερο να γίνεις πολύ πιο επιθετικός με τα καθαριστικά σου. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις χλωρίνη, η οποία βέβαια θέλει προσοχή γιατί αν το παρακάνεις το ύφασμα μπορεί να κιτρινίσει ή να σαπίσει σε εκείνο το σημείο. Το μυστικό στα λευκά είναι η άμεση δράση με οξυζενέ ή μείγμα μαγειρικής σόδας και λεμονιού. Αυτά τα φυσικά λευκαντικά δρουν βαθιά στην ίνα και αποσυνθέτουν το μελάνι χωρίς να αφήνουν σκιές.

Στα χρωματιστά όμως, εκεί ακριβώς αρχίζουν τα πραγματικά δράματα που σου έλεγα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο να βγάλεις τον μαρκαδόρο, αλλά να κρατήσεις το χρώμα του ρούχου στη θέση του. Αν πάρεις ένα δυνατό οινόπνευμα και αρχίσεις να τρίβεις με μανία ένα σκούρο μπλε τζιν ή ένα μαύρο μπλουζάκι, το πιο πιθανό είναι να καταλήξεις με μια τεράστια άσπρη ή ξεθωριασμένη στάμπα που θα φαίνεται χειρότερα από τον ίδιο τον λεκέ.

Για αυτόν τον λόγο, η δοκιμή είναι υποχρεωτική και δεν την παρακάμπτουμε ποτέ. Βρίσκεις ένα σημείο που δεν φαίνεται καθόλου, όπως το εσωτερικό μέρος από το στρίφωμα ή το μέσα μέρος μιας τσέπης, και βάζεις μια σταγόνα από το καθαριστικό που επέλεξες. Περιμένεις μερικά λεπτά και πιέζεις ένα λευκό βαμβάκι πάνω στο σημείο. Αν δεις έστω και λίγο από το χρώμα του ρούχου να μεταφέρεται στο βαμβάκι, σταματάς αμέσως κάθε προσπάθεια με αυτό το υλικό.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η μέθοδος με το γάλα είναι ίσως η μοναδική σου ελπίδα για να σώσεις την κατάσταση χωρίς να καταστρέψεις το ρούχο. Το γάλα περιέχει λίπη που διαλύουν το μελάνι με έναν πολύ ήπιο τρόπο. Βυθίζεις το λεκιασμένο σημείο σε ένα μπολ με πλήρες γάλα και το αφήνεις να μουλιάσει για πολλές ώρες, ίσως και ολόκληρο το βράδυ. Αν το μελάνι επιμένει, μπορείς να δοκιμάσεις γλυκερίνη, η οποία είναι εξαιρετικά αποτελεσματική και φιλική προς τα χρώματα. Αν πάλι τίποτα από αυτά δεν δουλέψει, τότε η μόνη σοφή κίνηση είναι να το πας σε έναν επαγγελματία καθαριστή και να ελπίζεις ότι οι δικές του χημικές ενώσεις θα κάνουν το θαύμα τους.

Τι γίνεται με τα έπιπλα και τους τοίχους;

Εδώ περνάμε σε άλλο επίπεδο δυσκολίας γιατί δεν μπορείς απλά να πετάξεις τον τοίχο στο πλυντήριο. Αν το παιδί σου αποφάσισε να εκφράσει την καλλιτεχνική του φύση και να ζωγραφίσει μια δική του εκδοχή της Γκουέρνικα πάνω στον τοίχο του σαλονιού, το πρώτο που πρέπει να κάνεις είναι να πάρεις μια βαθιά ανάσα και να μην αρχίσεις τις φωνές. Η ζημιά έγινε, πάμε να δούμε πώς διορθώνεται.

Για τους τοίχους, υπάρχει ένα εργαλείο που έχει σώσει σπίτια και λέγεται μαγική γόμα. Πρόκειται για εκείνα τα λευκά σφουγγαράκια μελαμίνης που κυκλοφορούν στο εμπόριο. Χρειάζονται μόνο λίγο νερό και ένα πολύ ελαφρύ πέρασμα πάνω από τον λεκέ. Πρέπει όμως να είσαι προσεκτικός γιατί η γόμα αυτή είναι ελαφρώς λειαντική. Αν τρίψεις πολύ δυνατά, μπορεί να αφαιρέσεις όχι μόνο τον μαρκαδόρο αλλά και το ίδιο το χρώμα του τοίχου, αφήνοντας ένα σημείο που θα γυαλίζει περίεργα στο φως.

Αν δεν έχεις τέτοιο σφουγγαράκι, η απλή άσπρη οδοντόκρεμα είναι η επόμενη λύση σου. Η οδοντόκρεμα περιέχει λεπτά λειαντικά στοιχεία που μπορούν να ξύσουν την επιφάνεια του μελανιού χωρίς να καταστρέψουν τον σοβά. Την απλώνεις πάνω στη ζωγραφιά, την αφήνεις για περίπου πέντε λεπτά να δράσει και μετά σκουπίζεις απαλά με ένα υγρό πανί από μικροΐνες.

Στα ξύλινα έπιπλα, η κατάσταση είναι ακόμα πιο ιδιαίτερη. Το ξύλο είναι πορώδες υλικό και ρουφάει το μελάνι, ειδικά αν δεν είναι καλά βερνικωμένο. Το μελάνι του μαρκαδόρου έχει μια λιπαρή βάση για να μπορεί να ρέει. Στη χημεία, το όμοιο διαλύει το όμοιο, οπότε το λίπος διαλύεται από το λάδι. Μπορεί να σου φανεί περίεργο, αλλά λίγο ελαιόλαδο ή ακόμα και μια κουταλιά μαγιονέζα πάνω στον λεκέ μπορεί να κάνει απίστευτη δουλειά.

Απλώνεις το λιπαρό υλικό πάνω στον μαρκαδόρο και το αφήνεις να κάτσει για αρκετή ώρα. Το λάδι θα διεισδύσει στις ίνες του ξύλου και θα αρχίσει να «ξεκολλάει» το μελάνι από μέσα προς τα έξω. Μετά από λίγο, θα δεις το μελάνι να αναμιγνύεται με το λάδι και να γλιστράει πάνω στην επιφάνεια. Σκουπίζεις με ένα καθαρό χαρτί κουζίνας και επαναλαμβάνεις αν χρειαστεί. Είναι ίσως λίγο αηδιαστικό να βλέπεις μαγιονέζα πάνω στο ακριβό σου τραπέζι, αλλά είναι μια από τις πιο ασφαλείς μεθόδους για να μην χαλάσεις το λούστρο του ξύλου.

Η σημασία της θερμοκρασίας του νερού

Πολλοί κάνουν το λάθος να πλένουν το λεκιασμένο ρούχο σε καυτό νερό. Μέγα λάθος. Το ζεστό νερό «ψήνει» τον λεκέ. Τον σταθεροποιεί. Είναι σαν να του λες «μείνε εκεί για πάντα».

Πάντα χρησιμοποιούμε κρύο ή χλιαρό νερό μέχρι να σιγουρευτούμε ότι ο λεκές έφυγε τελείως. Μόνο τότε το βάζουμε στο πλυντήριο στο κανονικό πρόγραμμα. Και κάτι ακόμα: μην βάλεις το ρούχο στο στεγνωτήριο αν υπάρχει ακόμα ίχνος μαρκαδόρου. Η θερμότητα του στεγνωτηρίου θα κάνει τον λεκέ μόνιμο κάτοικο του ρούχου σου.

Μερικές τρελές ιδέες που ίσως δουλέψουν

Έχω ακούσει για ανθρώπους που χρησιμοποίησαν αντισηπτικό χεριών. Λογικό, αφού έχει πολύ οινόπνευμα. Άλλοι πάλι ορκίζονται στο WD-40. Ναι, το λιπαντικό για τις μεντεσέδες. Είναι ριψοκίνδυνο, ειδικά για τα ρούχα γιατί αφήνει λαδιά, αλλά σε σκληρές επιφάνειες όπως το πάτωμα ή το μέταλλο, καθαρίζει τον μαρκαδόρο στο δευτερόλεπτο.

Προσωπικά, νομίζω ότι η υπομονή είναι το μεγαλύτερο εργαλείο. Μην περιμένεις να φύγει με την πρώτη. Μπορεί να χρειαστεί να επαναλάβεις τη διαδικασία πέντε φορές. Είναι σπαστικό, το ξέρω. Αλλά από το να πετάξεις ένα ακριβό ρούχο, καλύτερα να φας μισή ώρα πάνω από τον νιπτήρα.

Συμπέρασμα: Μην απελπίζεσαι

Οι λεκέδες από μαρκαδόρο είναι ένα τεστ για τα νεύρα μας. Είτε είναι ο απλός της τάξης είτε ο σκληροπυρηνικός ανεξίτηλος, λύσεις υπάρχουν. Το βασικό είναι η ταχύτητα και η σωστή επιλογή υλικού.

1. Μην τρίβεις.
2. Χρησιμοποίησε οινόπνευμα για ανεξίτηλους.
3. Δοκίμασε γάλα για τα ευαίσθητα.
4. Κρύο νερό πάντα.
5. Μην τα παρατάς.

Ίσως τελικά αυτός ο λεκές να είναι μια καλή αφορμή για να μάθεις λίγη πρακτική χημεία. Ή απλά μια υπενθύμιση ότι τα πράγματα είναι για να τα χρησιμοποιούμε και οι λεκέδες είναι μέρος της ζωής. Ελπίζω να βοήθησα κάπως να σώσεις την κατάσταση.